Czy w Środzie Śląskiej odkryto pręgierz?

Czy w Środzie Śląskiej odkryto pręgierz?

14.11. 2019

W wielu miastach na Dolnym Śląsku (i nie tylko) w średniowieczu i w czasach nowożytnych znajdował się na rynku pręgierz. Wspomnieć można chociażby pobliski Wrocław, gdzie pierwotnie drewniany pręgierz pod koniec XV w. zastąpiony został kamiennym, którego kopię dziś można oglądać. Także sąsiednie Kostomłoty, choć nie będące miastem, mają swój, datowany na XVI wiek, pręgierz.

Wieści o tego typu urządzeniu w Środzie Śląskiej przewijały się od czasu do czasu w literaturze naukowej lub popularno-naukowej. Wszystko to za sprawą odnalezienia w okresie międzywojennym fragmentów kolumny z domniemanego pręgierza. Dowiadujemy się o tym fakcie z korespondencji z 1933 roku między ówczesnym urzędem konserwatorskim, a grupą inicjującą rekonstrukcję pręgierza w Środzie Śląskiej. Jak ustalił Zbigniew Aleksy z Muzeum Regionalnego w Środzie Śląskiej, konserwator początkowo zgodził się na taką rekonstrukcję, jednakże po obejrzeniu odnalezionych części powziął wątpliwości, czy są one pozostałościami pręgierza. Stwierdził, że planowana rekonstrukcja byłaby z pewnością wytworem fantazji i jako taka niezgodna z historycznym punktem widzenia. Konserwator nakazał przekazanie fragmentów kolumny do muzeum z adnotacją, że mogą to być resztki średzkiego pręgierza.

Dziś nie ma śladu po odnalezionych fragmentach. Kwestia pręgierza jednak nie została całkowicie zamknięta. A stało się to za sprawą prowadzonych w 2017 roku przez Muzeum Regionalne w Środzie Śląskiej badań archeologicznych związanych z remontem nawierzchni Rynku Dolnego. Oto kilkanaście metrów na zachód od południowo-zachodniego narożnika bloku śródrynkowego odkryto kamienny fundament, częściowo zniszczony od strony północnej, o pierwotnych wymiarach około 2,25 × 2,25 m.

Jak ustalił dr Andrzej Legendziewicz – historyk architektury, wykonano go z eratyków oraz ułamków cegieł łączonych białą, twardą zaprawą wapienno-piaskową. Przed jego wymurowaniem wykonano specjalny wykop, który najpierw oszalowano. Na dnie wykopu posadowiono dolną część fundamentu o grubości 0,6 m i nałożono na nią kilkucentymetrową, izolacyjną warstwę gliny. Na niej położono część górną o grubości około 0,2 m. Materiał i technologia wykonania fundamentu skłoniła badaczy do datowania go na 1. połowę XVI wieku.

Badacze postawili też tezę, że może on być pozostałością po tak długo poszukiwanym pręgierzu. Na chwilę obecną taka koncepcja jest brana pod uwagę najpoważniej, choć ostateczne jej zaakceptowanie utrudnia fakt, że w odkrytym fundamencie nie zarejestrowano śladu po gnieździe, czy też wgłębieniu po słupie (kolumnie). Przypuszczać można jedynie, że słup mógł być osadzony w dodatkowej konstrukcji (na przykład w drewnianej skrzyni) umieszczonej na kamiennym fundamencie.

Odkryte relikty zostały uczytelnione w nawierzchni Rynku Dolnego. Dla lepszej orientacji (co byłoby z korzyścią dla mieszkańców i turystów) warto oznaczyć je specjalną tabliczką, która ponoć została już zaprojektowana...

dr Grzegorz Borowski

dyrektor Muzeum Regionalnego w Środzie Śląskiej

1

Odkryte relikty pręgierza (fot. G. Borowski)

2

Rysunek odkrytych reliktów pręgierza (ryc. A. Legendziewicz)

3

Próba rekonstrukcji pierwotnego wyglądu pręgierza (ryc. A. Legendziewicz)





Komentarzy (8)

This comment was minimized by the moderator on the site

Tabliczka dla slupa przy ktorym katowano ludzi. A to ciekawe.,- Europa i demokracja rodem z Platformy Obywatelskiej. Dla WIELKICH POLAKOW - tabliczki brak. Nie na pieniedzy i nie bedzie?

This comment was minimized by the moderator on the site

Dla kata mamona jest . Dla wielkiego Polaka mamony brak. Wstyd!

This comment was minimized by the moderator on the site

Skarb miasta - to Gazeta Roland.

This comment was minimized by the moderator on the site

Pierwszej wody skarb! Gazeta Roland . Super!

This comment was minimized by the moderator on the site

Ale koszty podniosłem, znaczki skarbowe, archeolog.. Niech się nierobyvwezma do roboty, niech sobie jeden teoretyk z drugim kupi wykrywacz metali i pochód, i trochę po lasach, tam coś znajdzie, a nie liczy na hajs innych. Sprawa się nadaje do CBA, i trzeba to w końcu ukrocic, żerowsnie na kimś, szantażowanie i zmyslanie... Życzę dyrektorowi muzeum z lat 2010-12, żeby trafił na kogoś, kto mu chęć wzbogacenia się szybko z główki wybije, bo to...

Ale koszty podniosłem, znaczki skarbowe, archeolog.. Niech się nierobyvwezma do roboty, niech sobie jeden teoretyk z drugim kupi wykrywacz metali i pochód, i trochę po lasach, tam coś znajdzie, a nie liczy na hajs innych. Sprawa się nadaje do CBA, i trzeba to w końcu ukrocic, żerowsnie na kimś, szantażowanie i zmyslanie... Życzę dyrektorowi muzeum z lat 2010-12, żeby trafił na kogoś, kto mu chęć wzbogacenia się szybko z główki wybije, bo to jest naprawdę nie fair

Czytaj więcej
This comment was minimized by the moderator on the site

Kiedyś zacząłem budowę domu rok 2010/2011. Okazało się, że mam na działce konserwatora zabytków.- bzdura. Poszedłem, zapytałem ówczesnego kierownika/ derektora muzeum sredzkiego ile? Ile to będzie kosztować, po czym on popatrzył w sufit i po 3 sekundach powiedział 2000zl..... A ja pytam za co? "za to że będę nadzorował pracę..." jakie kurw... prace? Normalny wykop pod fundamenty, zwykle pole od setek lat, a te pacany sobie wymyślają, że coś...

Kiedyś zacząłem budowę domu rok 2010/2011. Okazało się, że mam na działce konserwatora zabytków.- bzdura. Poszedłem, zapytałem ówczesnego kierownika/ derektora muzeum sredzkiego ile? Ile to będzie kosztować, po czym on popatrzył w sufit i po 3 sekundach powiedział 2000zl..... A ja pytam za co? "za to że będę nadzorował pracę..." jakie kurw... prace? Normalny wykop pod fundamenty, zwykle pole od setek lat, a te pacany sobie wymyślają, że coś tam kiedyś było, osada, bzdury wyssane z palca. I chcą brać za to pieniądze.... Niejednego wstrzymali z inwestycją, niejednego wstrzymali z budową domu, na ktory wzięty był kredyt, takie szantażowanie powinno być karane!!! Oczywiście nic nie znaleziono, oczywiście musosle podpisać umowę z muzeum, że jak coś znajdą to oddam i będę płacił za tego niby czegoś wydobycie, transportowane, magazynowanie. A ja wciąż pytam się czego? Oczywiście nic nie znaleziono.... .

Czytaj więcej
This comment was minimized by the moderator on the site

Ależ się nagadał. Lżej? Ciesz się że w domu mieszkasz a nie w altance...

This comment was minimized by the moderator on the site

Kostomłoty mają pręgierz, bo miały kiedyś prawa miejskie.

Nie ma tu jeszcze żadnych komentarzy

Skomentuj

  1. Komentujesz jako gość.
0 Znaków
Załączniki (0 / 3)
Udostępnij swoją lokalizację